mapa pomniejsz powiększ

mapa pomniejsz powiększ

Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym » Wystawy » WYSTAWY STAŁE » ODDZIAŁ MUZEUM SZTUKI ZŁOTNICZEJ

Logo MNKD ODDZIAŁ MUZEUM SZTUKI ZŁOTNICZEJ

SREBRA KULTOWE RELIGII CHRZEŚCIJAŃSKICH I JUDAIKA

Srebra kultowe wyzwań chrześcijańskich
Jednymi z najważniejszych w kulcie chrześcijańskim naczyń liturgicznych są kielichy, używane do sprawowania liturgii mszy św. Najstarszymi eksponatami w naszych zbiorach są późnogotycki kielich pomorski z końca XV w., oraz o sto lat młodszy kielich wykonany w Żarach, o formach noszących jeszcze wiele cech sztuki gotyckiej, ale ozdobiony renesansowym ornamentem groteskowym, w formie wici roślinnej z wkomponowanymi motywami figuralnymi i zwierzęcymi oraz kwiatami i owocami. Z XVII i XVIII w. pochodzą kielichy prezentujące barokowe i rokokowe formy i ornamentykę. Na uwagę zasługuje tu wytworny, smukły kielich z 1742 r. autorstwa jednego z najwybitniejszych złotników gdańskich Jana Gotfryda Schlaubitza.
Z epoki klasycyzmu pochodzi, stanowiący dużą rzadkość muzealną prawosławny kielich mszalny, wykonany w Moskwie, a przekazany cerkwi w Porzeczu na Wileńszczyźnie. Dwie monstrancje z 2 poł. XVIII w. prezentują (wprowadzony przez papieża Klemensa XI w 1705 r.) typ monstrancji o glorii w formie słońca, z okrągłą oszkloną puszką, otoczoną promieniami.
Ciekawą grupą eksponatów są srebrne plakietki wotywne z XVIII w., będące wyrazem bardzo powszechnego niegdyś w Polsce zwyczaju ofiarowania wot w intencji uproszenia łaski lub dziękczynienia za jej otrzymanie. Plakietki takie zawieszano wokół ołtarzy otoczonych szczególnym kultem.
Wśród naczyń srebrnych związanych z ceremoniałem kościelnym wyróżnia się łódka na kadzidło, stanowiąca doskonały przykład form złotnictwa barokowego, nawiązująca do kształtów „nautilusów”, czyli popularnych w dobie baroku pucharów wykonanych z muszli ślimaka oceanicznego.
W grupie kilku krucyfiksów i pacyfikałów, na szczególną uwagę, ze względu na rozbudowany program ikonograficzny, zasługuje krzyż prawosławny z 1. ćw. XIX w. wykonany w Kazaniu. Na wystawie prezentowany jest jego rewers, z przedstawieniem „Arma Christi” czyli narzędzi męki Chrystusa. Dwa krzyże barokowe pochodzą z warsztatów dwóch wybitnych złotników doby baroku – Marcina Vegelhunda z Nysy i Zygfryda Ornstera z Gdańska. Zespół kultowych sreber chrześcijańskich zamyka okazały pacyfikał z 1. ćw. XVII w., o licznych cechach zapóźnionej sztuki gotyckiej.

Judaika
Kolekcja obrazująca najważniejsze typy kultowych sreber żydowskich nie legitymuje się co prawda dawnością – obiekty pochodzą przeważnie z XIX w. – jest jednak przez swoją kompletność jednym z ciekawszych zespołów wystawy. Prezentowane są zarówno srebra związane z kultem synagogalnym, jak i domowym. Z tym pierwszym wiąże się tzw. klej kodesz (naczynia święte) czyli zespół srebrnych ozdób Tory, w skład którego wchodzą: Keter Tora – korona wieńcząca zwój pergaminowy z tekstem Pięcioksięgu w czasie święta Simchat Tora, Rimmonim  (jedna z pary) – ozdobne sterczyny nakładane na drzewce zwoju, Tass – tarcza zawieszana na Torze, Jad – wskazówka, którą wodzono wzdłuż wierszy w trakcie czytania Tory w synagodze.
Sprzęty związane z domowymi uroczystościami religijnymi i świętami, reprezentują: kubki, pucharki i kieliszki kidduszowe, z których m.in. pito wino, po odmówieniu nad nim błogosławieństw uświęcających rozpoczęcie i zakończenie szabatu. Także licznie prezentowane są na wystawie balsaminki używane w trakcie wieczerzy kończącej szabat. Podczas tej uroczystości w domach żydowskich unosił się zapach wonnych ziół, którymi te naczynka były wypełnione. W świecznikach szabasowych zapalano świece w trakcie uroczystych posiłków w czasie szabatu. Ze świętem Chanuki związana jest kolekcja ośmiopalnikowych lamp chanukowych, zapalanych w domach po zachodzie słońca przez osiem kolejnych dni święta.

SREBRA STOŁOWE

Srebra stołowe są następną istotną częścią naszej kolekcji. Prezentujemy tu przede wszystkim wyroby polskich ośrodków złotniczych XVIII i XIX w., ze szczególnym uwzględnieniem Warszawy, jako największego centrum produkcji złotniczej w tym czasie. W ramach zespołu wydzielono srebra używane do obiadu oraz do deserów.

Srebra obiadowe
Na wystawie prezentowane są wyroby z różnych warsztatów, różnych stylów, a tym co je łączy jest to, że wchodziły w skład zastaw stołu obiadowego. Na uwagę zasługują wyroby jednego z największych warsztatów warszawskich XIX w. – Karola Filipa Malcza. Działająca od 1828 do 1867 r. wytwórnia cieszyła się wielkim uznaniem, zaś sam mistrz jest zaliczany do najwybitniejszych polskich złotników XIX w. Wśród sreber stołowych uwagę przyciągają: półmisek, lichtarze i solniczki oraz para ciężkich lanych kandelabrów z herbami Potockich i Branickich.
Zachwycają swym kształtem trzy klasycystyczne solniczki z pocz. XIX w., pozbawione dekoracji ornamentalnej, autorstwa Schwartza, Staneckiego i Bandaua, nawiązujące do harmonijnych proporcji naczyń antycznych.
Kufel kryształowy ze srebrnym wiekiem i niepozorny kieliszek, to dużej rzadkości przykłady sreber ze słynnej fabryki Józefa Frageta, znanej głównie z wyrobów platerowych. Wystawiane, pojedyncze srebra sygnalizują działalność takich ośrodków jak Wrocław, który był od średniowiecza aż po XX w. centrum złotnictwa śląskiego, Poznań – centrum złotnictwa wielkopolskiego, czy Lublin (cech złotniczy założono w 1566 r. i przez długi czas miasto było jednym z dużych ośrodków złotnictwa w Polsce centralnej). Są tu wyroby dwu znanych warsztatów złotniczych Rotkiela i Gałeckiego, złotników wyróżniających się talentem i niezłym poziomem artystycznym i technicznym swoich prac. W sposób szczególny wyeksponowane jest lavabo - dzban i owalna misa roboty wrocławskiej z 1. poł. XVIII w. Wyjątkowo piękne proporcje i wyszukana forma czynią z tego obiektu jeden z piękniejszych eksponatów wystawy.

Srebra deserowe
Kolejny zespół sreber stołowych prezentuje naczynia i przedmioty służące do sporządzania i podawania kawy i herbaty oraz deserów. Tu również zaprezentowano najrozmaitsze ośrodki złotnicze. Wśród wyrobów śląskich na szczególną uwagę zasługuje barokowa flasza złocona z 1 ćw. XVII w., służąca niegdyś do przechowywania cennych zamorskich przypraw, a później pełniąca funkcję herbatnicy. Kilka cukiernic ustawionych obok niej, ukazuje przemiany form i dekoracji tego naczynia w ciągu XIX stulecia. Ustawione obok siebie trzy świeczniki symbolicznie obrazują trzy ostatnie wielkie style w złotnictwie polskim: barok, rokoko i klasycyzm. Klasycystyczny koszyczek, wykonany w Zamościu – jest jedynym znanym obiektem z XVIII w., którego pochodzenie z terenu Lubelszczyzny jest udokumentowane znakiem złotniczym. Na uwagę zasługuje eksponowany, obok XIX-wiecznych sreber, ręcznie kuty w stylu „Art Deco” komplet do kawy, wykonany w okresie międzywojennym i stanowiący dużą rzadkość muzealną.

BIŻUTERIA WSPÓŁCZESNA

Na ekspozycji podziwiać można unikatową kolekcję polskiej biżuterii współczesnej. Oddział Muzeum Sztuki Złotniczej posiada w zbiorach jedną z największych i najbardziej reprezentatywnych kolekcji złotnictwa współczesnego, na którą składa się niemal wyłącznie biżuteria. Obrazuje ona przewrót, jaki nastąpił w tej dziedzinie sztuki w okresie powojennym oraz późniejsze zmiany, będące wynikiem poszukiwań przez artystów różnych środków wyrazu w sferze koncepcyjnej oraz w zakresie form, technik i materiałów. Kolekcja umożliwia przegląd dokonań twórców w minionym sześćdziesięcioleciu, a zawiera prace tak wybitnych artystów, jak prekursorzy nowego widzenia biżuterii: Jadwiga i Jerzy Zaremscy, Henryk Grunwald, Józef Fajngold, Olgierd Vetesco, czy takich indywidualności twórczych jak m.in. Danuta i Szczęsny Kobielscy, Maria i Paweł Fietkiewiczowie, Jolanta Ołdachowska-Ryba, Seweryna Gugała-Stolarska, Jacek Byczewski, Jacek Rochacki, Joachim Sokólski oraz synowie Jadwigi i Jerzego – Tomasz, Marcin i Łukasz Zaremscy, a także Kamilla Rohn, Janusz Bożek, Jarosław Westermark, Marek Huculak, Jan Suchodolski, Joanna i Tadeusz Jaworscy, Barbara i Andrzej Bielakowie, Paweł Kaczyński, Jacek Wysokiński i wielu innych znakomitych artystów.


Powrót
Opinie o stronieDodaj opinię

średnia ocen:

Ta strona nie ma jeszcze komentarzy
Twój podpis:
Treść opinii:
Twoja ocena: 1 2 3 4 5
Newsletter
Wpisz adres e-mail...
Muzealna Cafe
więcej
Logowanie

Biuletyn Informacji Publicznej © Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym - 2013.
Projekt i wykonanie - Freeline.
Ta strona korzysta z plików cookie. Używając tej strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Możesz dowiedzieć się więcej w jakim celu są używane oraz o zmianie ustawień przeglądarki. Kliknij tutaj »
zamknij
DNI I GODZINY OTWARCIA

Informujemy, że od dn. 20 listopada 2017 nieczynne będą dla zwiedzających (do odwołania) ekspozycje Oddziału Przyrodniczego, Domu Kuncewiczów, Kamienicy Celejowskaiej oraz Manufaktura Muzealna i Biblioteka.

Więcej

Wesprzyj naswsparcie muzeum

Nr konta: 57 1750 1107 0000 0000 2076 2519