mapa pomniejsz powiększ

mapa pomniejsz powiększ

Lubelskie
Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym » Wizyta w muzeum » AKTUALNOŚCI » FLAGA NARODOWA NA ZAMKU W JANOWCU / POWRÓT DO TRADYCJI

Logo MNKD FLAGA NARODOWA NA ZAMKU W JANOWCU / POWRÓT DO TRADYCJI

Trwający okres pandemii koronawirusa zahamował planowaną przez muzeum na tegoroczny Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej realizację przywrócenia tradycji wywieszania flagi narodowej w zamku w Janowcu. Z naszych planów nie rezygnujemy i jak tylko okoliczności na to pozwolą, zamontujemy nowy maszt na wieży wschodniej, dominującej nad Janowcem. Dziś przedstawiamy wizualizację graficzną tego pomysłu oraz kilka ciekawostek z dziejów zamku związanych z kultywowaniem tradycji patriotycznych.

Zwyczaj wywieszania w janowieckim zamku flagi narodowej, najprawdopodobniej w okresie międzywojennym, zapoczątkował Leon Kozłowski, ostatni prywatny właściciel zamku w latach 1931-1975. Idealnym do tego celu miejscem była platforma widokowa, znajdująca się na wieży zachodniej. Cylindryczna wieża, pozbawiona w wyniku XIX-wiecznych zniszczeń charakterystycznego hełmu z iglicą, nadawała się do tego celu wybitnie. Widoczna praktycznie z każdego punktu położonego u stóp zamku Janowca i na wiele kilometrów wokół niego, stała się z czasem najbardziej rozpoznawalnym elementem zabytkowej budowli uwiecznianym na licznych przedstawieniach malarskich i pocztówkach. W wieży Leon Kozłowski urządził w latach 30. proto-muzeum zamkowe z centralnym jego punktem, jakim był gabinet na pierwszym piętrze z zachowaną bogatą dekoracją sztukatorsko-malarską z czasów świetności rezydencji. W tym panoptikum-gabinecie osobliwości znajdowały się przedmioty różnej proweniencji. Ważną rolę odgrywały pamiątki ukazujące postaci z historii Polski. Z wizerunków graficznych, malarskich i przedstawień rzeźbiarskich spoglądali wybrani królowie oraz wybitni wojskowi przywódcy z czasów świetności polskiego oręża i walk niepodległościowych. Wydaje się, że wyjątkową czcią cieszył się u Księcia (jak nazywano ówcześnie L. Kozłowskiego) Tadeusz Kościuszko. Na archiwalnych fotografiach widać niewielką ceramiczną figurę Naczelnika na koniu, ustawioną na parapecie jednego z okien gabinetu. W latach 60. XX w. Kozłowski sprowadził nawet z Opola Lubelskiego do zamku naturalnych rozmiarów figurę Tadeusza Kościuszki wykonaną w technice odlewu cementowego. Niemałym trudem umieszczono ją na tarasie wieży, w dłoń zatknięto starą uszkodzoną szablę i odtąd Naczelnik niepodzielnie miał oko na całą okolicę. Jak głosi jedna z anegdot, podczas świąt narodowych (również tych, których nie można było obchodzić w okresie PRL-u), rzeźbę nieco przesuwano tak, by patrzyła na wschód…

Warto przywołać w tym miejscu wątki patriotyczne z życiorysu Leona Kozłowskiego, w szczególności w kontekście obchodzonej rocznicy 100-lecia wygranej wojny przez Polskę z sowiecką Rosją. Dzięki relacji córki Leona Kozłowskiego, Bożeny Kozłowskiej-Pycińskiej możemy rekonstruować szlak bojowy późniejszego właściciela zamku w Janowcu. Już w 1917 roku Kozłowski zaciąga się do wojska i służy jako szeregowiec w korpusie wojska polskiego na Ukrainie, następnie w Oddziale Jazdy Ochotniczej majora Feliksa Jaworskiego. Odbywa szlify w Centrum Szkolenia Kawalerii w Grudziądzu, skąd zostaje przydzielony do 19. pułku Ułanów Wołyńskich w Ostrogu. Awansuje na podporucznika. Za zasługi odznaczony Krzyżem Powstańców Wołyńskich oraz Medalem za Wojnę 1918-1921.

Niestety nie udało się dotąd odnaleźć fotografii z interesującego nas okresu, ukazującej ogólny widok na zamek z powiewającą nad nim flagą Polski. Zachowała się jednak seria ujęć z późniejszego okresu, z 1979 r., kiedy to ruina była pod opieką Muzeum Kazimierza Dolnego (pierwotna nazwa obecnego Muzeum Nadwiślańskiego). Zdjęcia zostały wykonane przez Jana Trembeckiego, fotoreportera Kuriera Lubelskiego i dostępne są w Bibliotece Multimedialnej Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN w Lublinie. Dokumentują one moment zatknięcia flagi przez Franciszka Złotnika, wieloletniego opiekuna i pracownika zamku z okresu Kozłowskiego i później Muzeum.



fot. źródło: Biblioteka Multimedialna Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN w Lublinie

W tym miejscu kierujemy apel do wszystkich, którzy są w posiadaniu zdjęcia z flagą nad zamkiem o kontakt z oddziałem Zamek w Janowcu. Dla osoby, która podzieli się swoimi zbiorami z muzeum oferujemy specjalne indywidualne oprowadzenie po zamku, może nawet z możliwością wejścia na ostatnie piętro wieży zachodniej.

Epilog
Podczas prac konserwatorskich przy wieży zachodniej w latach 80., zdecydowano się na rekonstrukcję hełmu w oparciu o zachowane przekazy graficzne. Kościuszko musiał zejść z posterunku. Chociaż podjęto próbę bezpiecznego opuszczenia posągu na linach, operacja skończyła się niepowodzeniem. Lina pękła, Kościuszko rozpadł się na połowę, oderwała się jedna z rąk i nos. Rzeźba przechowywana jest w zamkowym lapidarium i czeka na swoją konserwację by w przyszłości stać się ponownie eksponatem na jednej z muzealnych wystaw. Wówczas, również miejsce na wciągnięcie flagi narodowej straciło swój punkt oparcia. Dzisiaj chcemy powrócić do tej pięknej tradycji zapoczątkowanej przez Leona Kozłowskiego. Na miejsce dla masztu flagi wybraliśmy bliźniaczą wieżę wschodnią. Utrzymana jest ona w formie tzw. trwałej ruiny, ale ma podobne walory ekspozycyjne. Wkrótce flaga Polski znów będzie górowała nad całą okolicą wpisaną w malowniczą dolinę Wisły.


Filip Jaroszyński

 

 

 

 


Powrót
Opinie o stronieDodaj opinię

średnia ocen:

Ta strona nie ma jeszcze komentarzy
Twój podpis:
Treść opinii:
Twoja ocena: 1 2 3 4 5
Newsletter
Wpisz adres e-mail...
Muzealna Cafe
więcej
Logowanie

Biuletyn Informacji Publicznej © Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym - 2013.
Projekt i wykonanie - Freeline.
Ta strona korzysta z plików cookie. Używając tej strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Możesz dowiedzieć się więcej w jakim celu są używane oraz o zmianie ustawień przeglądarki. Kliknij tutaj »
zamknij
DNI I GODZINY OTWARCIA

Informujemy, że od dn. 20 listopada 2017 nieczynne będą dla zwiedzających (do odwołania) ekspozycje Oddziału Przyrodniczego, Kamienicy Celejowskaiej oraz Manufaktura Muzealna i Biblioteka.

 

Więcej

Wesprzyj naswsparcie muzeum

Nr konta: 57 1750 1107 0000 0000 2076 2519